23 Απριλίου 2026

 

 

«ΩΣ ΕΔΩ! Μηδενική ανοχή στη σχολική βία και παραβατικότητα»

ΔΕΚΑΗΜΕΡΟ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΠΟΕΔ

 

Η αύξηση των περιστατικών βίας και της παραβατικής συμπεριφοράς, τα τελευταία χρόνια, αποτελεί μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί το Δημόσιο Σχολείο. Μπορεί να έχουν γίνει διαχρονικά κάποια βήματα, σε επίπεδο πρόληψης ή/και διαχείρισης, αλλά προφανώς τα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι δεν είναι αρκετά. Παιδιά παραμένουν χωρίς στήριξη για μεγάλο χρονικό διάστημα, η  ποιότητα της εκπαίδευσης υπονομεύεται ενώ το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν τέτοια περιστατικά χωρίς ουσιαστική ή/και έγκαιρη στήριξη, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε εργασιακή εξουθένωση.

Η Παγκύπρια Οργάνωση Ελλήνων Δασκάλων, δεν θα μπορούσε να μην εγκύψει στο εν λόγω θέμα. Το Εκτελεστικό Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΟΕΔ, στο πλαίσιο της προσπάθειας για αντιμετώπιση του φαινομένου της σχολικής βίας και παραβατικότητας (ΣΒΠ), αποφάσισε όπως προχωρήσει στη διοργάνωση δεκαήμερου ευαισθητοποίησης, με κεντρικό σύνθημα:

«ΩΣ ΕΔΩ! Μηδενική ανοχή στη σχολική βία και παραβατικότητα!»

 

Βασικός στόχος της όλης προσπάθειας είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, αλλά και η άσκηση πίεσης προς την Επίσημη Αρχή, για τη λήψη ουσιαστικών μέτρων πρόληψης και διαχείρισης του φαινομένου. Η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της επενδύοντας σε στοχευμένες πολιτικές και ουσιαστικά μέτρα, τα οποία θα συμβάλουν ουσιαστικά στη στήριξη του Δημόσιου Σχολείου.

Δράσεις δεκαήμερου

Το δεκαήμερο περιλαμβάνει ποικιλία δράσεων σε σχολικό, επαρχιακό αλλά και παγκύπριο επίπεδο. Ενδεικτικά σημειώνονται:

• -Ενδοσχολικές συμβολικές δράσεις (π.χ. «Η αυλή γράφει ΟΧΙ ΣΤΗ ΒΙΑ», «Ανθρώπινη αλυσίδα: Κύκλος προστασίας»).
• -Σταθμοί ενημέρωσης του κοινού σε κεντρικά σημεία των πόλεων (διανομή ενημερωτικού υλικού, δραστηριότητες για παιδιά κ.ά).
• -Συμβολικοί ποδοσφαιρικοί αγώνες μεταξύ των ομάδων ποδοσφαίρου της ΠΟΕΔ και άλλων φορέων, με σύνθημα: «Κόκκινη κάρτα στη σχολική βία και παραβατικότητα».
• -Πεζοπορία σε μονοπάτι της φύσης με σύνθημα: «Περπατάμε μαζί: Η βία εκτός διαδρομής».
• -Παγκύπρια έρευνα ΠΟΕΔ για τη διερεύνηση των αντιλήψεων των εκπ/κών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για το φαινόμενο της ΣΒΠ, αποτελέσματα της οποίας θα παρουσιαστούν στη συνέχεια.

Αποτελέσματα της έρευνας της ΠΟΕΔ

Στην έρευνα συμμετείχαν 1017 εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το μέγεθος και η σύνθεση του δείγματος επιτρέπουν την εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων για τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών σχετικά με το φαινόμενο της ΣΒΠ.

Τα ευρήματα της έρευνας επιβεβαιώνουν δυστυχώς τις ιδιαίτερα ανησυχητικές διαστάσεις που έχει λάβει το φαινόμενο της ΣΒΠ. Συγκεκριμένα:

• -95% των εκπαιδευτικών δηλώνει πως τα περιστατικά ΣΒΠ έχουν αυξηθεί.
• -55% των εκπαιδευτικών δεν αισθάνεται πάντα ασφαλής στον χώρο εργασίας.
• -53% των εκπαιδευτικών θεωρεί πως το σχολείο δεν είναι πάντα ασφαλής χώρος για τα παιδιά.

Αναφορικά με τη συχνότητα εμφάνισης των διαφόρων μορφών βίας μεταξύ μαθητών/ριών, δηλώνεται συχνή έως πολύ συχνή εμφάνιση ως ακολούθως:

• -λεκτική βία (63% των εκπαιδευτικών),
• -σωματική βία (59% των εκπαιδευτικών),
• -βανδαλισμοί (31% των εκπαιδευτικών),
• -διαδικτυακή βία (13% των εκπαιδευτικών).

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν ευρήματα που σχετίζονται με συχνή έως πολύ συχνή άσκηση βίας κατά εκπαιδευτικών:

• -29% δηλώνει απρεπή συμπεριφορά προς εκπαιδευτικό.
• -12% δηλώνει απειλές σωματικής βίας προς εκπαιδευτικό.
• -9% δηλώνει άσκηση σωματικής βίας προς εκπαιδευτικό.

Αναφορικά με την επίδραση της ΣΒΠ στην ποιότητα της διδασκαλίας και στον διδακτικό/εξωδιδακτικό χρόνο:

• -65% δηλώνει πως έχει βιώσει συμπεριφορές που διαταράσσουν τη διδασκαλία (π.χ. άρνηση συμμόρφωσης σε κανόνες) επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητά της.
• -26% δηλώνει πως αφιερώνει 6-10 λεπτά και 28% πως αφιερώνει περισσότερα από 10 λεπτά διδακτικού χρόνου κάθε 40λεπτό, για τη διαχείριση περιστατικών ΣΒΠ.
• -Ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς (26,6%) αφιερώνει σχεδόν μία περίοδο (ή/και περισσότερη) εξωδιδακτικού χρόνου (την ημέρα) αποκλειστικά για τη διαχείριση περιστατικών ΣΒΠ. 

Αναφορικά με τη στήριξη που λαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί για την αντιμετώπιση του φαινομένου της ΣΒΠ:

• -62% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από τη διεύθυνση του σχολείου.
• -58% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από τους/τις συναδέλφους.
• -μόνο 17% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από λειτουργούς και υπηρεσίες του ΥΠΑΝ.
• -μόνο 14% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από τους γονείς.
• -μόνο 8% δηλώνει ικανοποιημένο από τη στήριξη που λαμβάνει από το Γραφείο Ευημερίας.

Ως κυριότεροι παράγοντες που ενισχύουν τη ΣΒΠ αναδεικνύονται οι ακόλουθοι:

• -Ελλιπής υποστήριξη από την οικογένεια (83%).
• -Αλόγιστη χρήση της τεχνολογίας στο σπίτι (78%).
• -Απουσία δυνατότητας λήψης ουσιαστικών μέτρων κατά της παραβατικότητας (76%).
• -Οικογενειακά - οικονομικά προβλήματα (75%).
• -Υποβάθμιση του κύρους των εκπαιδευτικών και έλλειψη σεβασμού (73%).
• -Επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης/διαδικτύου (69%).
• -Έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού (π.χ. ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί) (54%).

Σε σχέση με την επαγγελματική ικανοποίηση και εξουθένωση των εκπαιδευτικών:

• -58% αισθάνεται (συχνά έως πολύ συχνά) ικανοποίηση στην εργασία.
• -64% αισθάνεται (συχνά έως πολύ συχνά) πως επιδρά θετικά στις ζωές των μαθητών/ριών. 

ΟΜΩΣ,

• -65% αισθάνεται (συχνά έως πολύ συχνά) εξαντλημένο από την εργασία.
• -60% αισθάνεται (συχνά έως πολύ συχνά) πως δεν θα αντέξει μέχρι την αφυπηρέτηση.
• -28% σκέφτεται (συχνά έως πολύ συχνά) να αποχωρήσει από το επάγγελμα εξαιτίας του φαινομένου της ΣΒΠ.

Προτάσεις της ΠΟΕΔ

Η ΠΟΕΔ θεωρεί πως το φαινόμενο της ΣΒΠ δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα. Η ουσιαστική πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί ολιστική και συστηματική προσέγγιση, με έγκαιρη και ουσιαστική παρέμβαση όλων των συναρμόδιων υπηρεσιών.

Οι θέσεις της ΠΟΕΔ συνοψίζονται σε οκτώ πυλώνες. Πιο κάτω καταγράφουμε κάποιες από τις προτάσεις της Οργάνωσης:

1. Αναβάθμιση σχολικού περιβάλλοντος και σχολικής λειτουργίας

• -Σύγχρονες υποδομές και συστήματα ασφαλείας για τη διασφάλιση ενός ασφαλούς και συμπεριληπτικού σχολείου.
• -Μείωση του αριθμού των μαθητών/ριών σε τμήματα με αυξημένη ΣΒΠ.
• -Στήριξη διευθυντικής ομάδας με αύξηση του διοικητικού χρόνου.

2. Έμφαση στην καλλιέργεια κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων

• -Θεσμοθέτηση χρόνου για την προαγωγή της κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης (π.χ. δεξιότητες διαχείρισης θυμού, επίλυσης συγκρούσεων, συνεργασίας).
• -Ανάπτυξη εξειδικευμένων προγραμμάτων πρώιμης παρέμβασης και ενδυνάμωσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας κ.ά.
• -Αναδιαμόρφωση ωρολογίου προγράμματος, αύξηση του χρόνου των διαλειμμάτων και θεσμοθέτηση της πρακτικής των «φυσικά δραστήριων διαλειμμάτων» (Break time active play).

3. Στοχευμένη υποστήριξη ευάλωτων μαθητών/ριών

• -Υποστήριξη μαθητών/ριών με μαθησιακές δυσκολίες, ρίσκο λειτουργικού αλφαβητισμού ή/και με μεταναστευτική βιογραφία (π.χ. προγράμματα υποδοχής).
• -Εναλλακτικά προγράμματα μάθησης για τους μαθητές/ριες που εκδηλώνουν ακραίες συμπεριφορές.
• -Δημιουργία πολυθεματικών κέντρων.

4. Εκσυγχρονισμός νομοθεσίας

• -Αλλαγή του νομικού πλαισίου για τη διασφάλιση του δικαιώματος του παιδιού να λαμβάνει υπηρεσίες ψυχολογικής αξιολόγησης, στήριξης και θεραπείας στις περιπτώσεις που οι ειδικοί αξιολογούν ότι αυτό εξυπηρετεί το συμφέρον του.
• -Συνεχής επικαιροποίηση νομοθετικού πλαισίου και Κανονισμών Λειτουργίας των σχολείων.
• -Δημιουργία μηχανισμού προστασίας των σχολείων, των εκπ/κών και των παιδιών από ενήλικες που επιδεικνύουν βίαιη συμπεριφορά.

5. Ενίσχυση υποστηρικτικών δομών

• -Αύξηση των ωρών ή/και των σχολείων που υποστηρίζονται με Συνεργάτες της ΟΑΠ και αύξηση του αριθμού των Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων.
• -Ενίσχυση του θεσμού των Σχολικών Συνοδών.
• -Επέκταση του θεσμού της Σχολικής Συμβουλευτικής.

6. Συνεργασίες και πολυεπίπεδοι μηχανισμοί

• -Παρουσία/Τοποθέτηση Κοινωνικών Λειτουργών στις σχολικές μονάδες.
• -Υποχρεωτική παρακολούθηση δωρεάν σεμιναρίων από όλους τους γονείς.
• -Ανάπτυξη βιωματικών προγραμμάτων επιμόρφωσης γονιών προληπτικά ή μετά από εκδήλωση αποκλίνουσας συμπεριφοράς των παιδιών τους.

7. Επαγγελματική ανάπτυξη και ενδυνάμωση εκπαιδευτικών

• -Δημιουργία συνολικού σχεδίου επαγγελματικής ανάπτυξης εκπαιδευτικών για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ΣΒΠ.
• -Παραχώρηση κινήτρων για την εξειδίκευση εκπ/κών στη διαχείριση κρίσεων.
• -Επιμόρφωση και ενδυνάμωση διευθυντικών ομάδων.

8. Προάσπιση και ενίσχυση του κύρους των εκπαιδευτικών

• -Ετοιμασία πρωτοκόλλου διερεύνησης καταγγελιών εκπαιδευτικών από γονείς.
• -Δημόσιες δράσεις ανάδειξης του σπουδαίου έργου που επιτελούν οι εκπαιδευτικοί. 

 

Σε συνέχεια των πιο πάνω, η ΠΟΕΔ έχει προβεί στη σύνταξη αναλυτικού εγγράφου, το οποίο αποτελεί το Ενιαίο Διεκδικητικό Πλαίσιο για την Πρόληψη της Σχολικής Βίας και Παραβατικότητας. Η πρόταση αυτή, η οποία έχει ήδη υποβληθεί στο ΥΠΑΝ, εστιάζει στην ουσιαστική θωράκιση των σχολικών μονάδων και την προστασία της εκπαιδευτικής κοινότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη η πρόληψη και η διαχείριση να ξεκινούν ήδη από την προσχολική ηλικία. Παράλληλα, η Οργάνωση έχει υποβάλει ολοκληρωμένη πρόταση για τη θεσμοθέτηση ενός δίκαιου και αντικειμενικού Πρωτοκόλλου Διαχείρισης Καταγγελιών κατά Εκπαιδευτικών. Με στόχο την ολιστική αντιμετώπιση του προβλήματος, έχουν ήδη τροχοδρομηθεί συναντήσεις με τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, την Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας και την Επίτροπο Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού.

 

Η πρόληψη και η διαχείριση των περιστατικών σχολικής βίας και παραβατικής συμπεριφοράς, αφορά όλους και όλες: παιδιά, εκπαιδευτικούς, γονείς, κοινωνία και Πολιτεία. Το μήνυμα της μηδενικής ανοχής σε τέτοια περιστατικά, πρέπει να πάει στο κάθε σπίτι και κυρίως πρέπει να φτάσει στην Επίσημη Πλευρά. Γιατί κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε ποιοτική εκπαίδευση, έχει δικαίωμα σε ένα περιβάλλον ασφαλές, που σέβεται τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητές του. Γιατί κάθε εκπαιδευτικός έχει δικαίωμα να εργάζεται σε ένα ασφαλές περιβάλλον που θα του επιτρέπει να προσφέρει, να παιδαγωγεί και να εμπνέει τα παιδιά.

 

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΕΔ

 

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ